Nieuwe systemen lossen problemen op, maar veranderen ook bevoegdheden, controles, werkwijzen en afhankelijkheden.
Top event in dit scenarioEen kritisch proces wordt na digitalisering niet meer op dezelfde manier beheerst als bedoeld.
1. Wat kan de beheersing verzwakken?
- Oude controle verdwijnt in nieuwe workflow
- Autorisaties of rollen verkeerd ingericht
- Datamigratie verandert kwaliteit of beschikbaarheid
- Medewerkers ontwikkelen workarounds
De relevante bedreigingen verschillen per organisatie. Het doel is niet om er zo veel mogelijk te verzamelen, maar om de bedreigingen te vinden die tot kwetsbaarheid of verlies van beheersing kunnen leiden.
2. Wat moet voorkomen dat dit gebeurt?
Beheersing wordt bewust vanuit drie kanten bekeken. Een technische oplossing zonder eigenaarschap of gedrag kan alsnog falen; hetzelfde geldt andersom.
Technisch
- Autorisaties, logging en data-integriteit ingericht
- Kritische controles in ontwerp getest
Organisatorisch
- Proces- en control-eigenaren betrokken bij implementatie
- Risicotoets vóór livegang en bij wijzigingen
Gedrag
- Gebruikers begrijpen waarom controls bestaan
- Workarounds en knelpunten vroeg melden
3. Als preventie faalt: wat helpt bij herstel?
Weerbaarheid vraagt dat de organisatie ook voorbereid is op de situatie waarin een preventieve barrière niet werkt.
Technisch
- Rollback, back-up en herstel getest
- Handmatige fallback beschikbaar waar kritisch
Organisatorisch
- Incident- en wijzigingsproces ingericht
- Besluitcriteria voor terugval of noodproces
Gedrag
- Gebruikers herkennen afwijkende systeemuitkomsten
- Niet om controls heen werken om tempo te houden
4. Welke consequenties kunnen volgen?
Foutieve besluiten of transacties
Processtilstand
Dataverlies of onbetrouwbare informatie
Nieuwe risico’s blijven onzichtbaar
5. Vragen om uw eigen situatie te onderzoeken
Welke bestaande controles verdwijnen door het systeem?
Welke beslissingen worden geautomatiseerd?
Wat is de fallback als het systeem niet werkt?
Hoe worden workarounds zichtbaar?
6. Zo kan het beeld overzichtelijk worden gemaakt
Een analyse hoeft niet te eindigen in een dik rapport. De essentie kan per scenario compact worden vastgelegd en gekoppeld aan eigenaarschap en besluitvorming.
procesoude controlnieuwe controlsysteemafhankelijkheidfallbackeigenaar
Van inzicht naar vervolgWanneer zichtbaar is waar de kwetsbaarheid zit, kan gericht worden bepaald welke beheersing prioriteit heeft, wie eigenaar is en welke interventie of investering nodig is.
Herkenbaar binnen normen en kadersDit scenario kan onder meer relevant zijn bij:
ISO/IEC 27001 ·
NIS2 / Cyberbeveiligingswet. De norm is het kader; de verdieping richt zich op de vraag of kritische beheersing aantoonbaar werkt.
Verder lezen