Veel kennis staat niet in procedures. Juist uitzonderingen, storingsdiagnose, afwegingen en informele werkwijzen kunnen verdwijnen wanneer ervaren medewerkers vertrekken.
Top event in dit scenarioKritische kennis is niet beschikbaar op het moment dat de organisatie deze nodig heeft.
1. Wat kan de beheersing verzwakken?
- Uitstroom van ervaren medewerkers, bijvoorbeeld door pensionering
- Kennis geconcentreerd bij één of enkele medewerkers
- Onverwacht eerder vertrek of langdurige uitval
- Veel ervaringskennis is impliciet en nauwelijks beschreven
De relevante bedreigingen verschillen per organisatie. Het doel is niet om er zo veel mogelijk te verzamelen, maar om de bedreigingen te vinden die tot kwetsbaarheid of verlies van beheersing kunnen leiden.
2. Wat moet voorkomen dat dit gebeurt?
Beheersing wordt bewust vanuit drie kanten bekeken. Een technische oplossing zonder eigenaarschap of gedrag kan alsnog falen; hetzelfde geldt andersom.
Technisch
- Toegankelijke werkinstructies en kennisbank
- Beschikbare historie, data en technische documentatie
Organisatorisch
- Kennisrisico per kritisch proces bepalen
- Opvolging, dubbelbezetting en overdrachtsplan organiseren
Gedrag
- Kennis actief delen en vragen stellen
- Ervaren medewerkers laten uitleggen waarom zij keuzes maken
3. Als preventie faalt: wat helpt bij herstel?
Weerbaarheid vraagt dat de organisatie ook voorbereid is op de situatie waarin een preventieve barrière niet werkt.
Technisch
- Historische data en documentatie snel vindbaar
- Alternatieve informatiebronnen beschikbaar
Organisatorisch
- Back-upfunctie of externe expertise vooraf geregeld
- Escalatie wanneer noodzakelijke kennis ontbreekt
Gedrag
- Niet improviseren buiten eigen deskundigheid
- Tijdig aangeven dat specialistische kennis ontbreekt
4. Welke consequenties kunnen volgen?
Langere uitval of herstelduur
Onveilige of suboptimale keuzes
Kwaliteitsverlies en fouten
Grotere afhankelijkheid van externe partijen
5. Vragen om uw eigen situatie te onderzoeken
Welke processen mogen niet uitvallen?
Welke kennis is daarvoor onmisbaar?
Bij hoeveel mensen zit die kennis?
Wat gebeurt er als de belangrijkste kennisdrager morgen uitvalt?
Welke kennis is vastgelegd en welke alleen door ervaring opgebouwd?
Welke back-up werkt in de praktijk?
6. Zo kan het beeld overzichtelijk worden gemaakt
Een analyse hoeft niet te eindigen in een dik rapport. De essentie kan per scenario compact worden vastgelegd en gekoppeld aan eigenaarschap en besluitvorming.
kritisch proceskritische kenniskennisdrageruitvalscenariobestaande beheersingkwetsbaarheidrecoveryeigenaar
Van inzicht naar vervolgWanneer zichtbaar is waar de kwetsbaarheid zit, kan gericht worden bepaald welke beheersing prioriteit heeft, wie eigenaar is en welke interventie of investering nodig is.
Herkenbaar binnen normen en kadersDit scenario kan onder meer relevant zijn bij:
ISO 22301 ·
ISO 9001. De norm is het kader; de verdieping richt zich op de vraag of kritische beheersing aantoonbaar werkt.
Verder lezen